Zabiegi medycyny estetycznej zyskują na popularności w Polsce – jednymi z najczęściej wybieranych są te z wykorzystaniem kwasu hialuronowego, np. powiększanie ust. Wraz ze wzrostem zainteresowania pojawiają się pytania o to, kto tak naprawdę legalnie może takie zabiegi wykonywać. Czy musi to być lekarz?
W tym wpisie przyjrzymy się aktualnemu stanowi prawnemu, praktyce rynkowej oraz orzecznictwu – i odpowiemy na pytanie: Czy osoba bez wykształcenia medycznego może legalnie powiększać usta kwasem hialuronowym?
Kwas hialuronowy – kosmetyk czy wyrób medyczny?
W tej sprawie już w 2021 roku głos zabrała Naczelna Izba Lekarska:
Kwas hialuronowy – preparat ten jest wyrobem medycznym. Zabiegi z użyciem wypełniaczy na bazie kwasu hialuronowego należące do jednych z bezpieczniejszych procedur w medycynie estetycznej, jednak nie są pozbawione ryzyka wystąpienia powikłań nawet takich jak niedrożność naczynia i związana z tym martwica, ślepota czy ostatnio opisywany w literaturze udar.
Pomimo, iż brak jest przepisów wskazujących wprost, iż zabiegi z użyciem kwasu hialuronowego mogą wykonywać jedynie osoby z odpowiednimi uprawnieniami stosowanie tego wyrobu musi przebiegać z uwzględnieniem przepisu art. 90 ust. 1 ustawy z 20 maja 2010 r.o wyrobach medycznych, zgodnie z którym użytkownik wyrobu medycznego zobowiązany jest do przestrzegania instrukcji używania produktu i może go używać w sposób w niej określony. Producenci kwasu hialuronowego wskazują wprost, iż wyrób ten może być używany wyłącznie przez wykwalifikowanego lekarza. Nie ma zatem wątpliwości, iż nie może on być aplikowany przez osoby nie będące lekarzami. Co więcej producenci zawężają możliwość używania kwasu hialuronowego jedynie do lekarzy, którzy posiadają odpowiednie kwalifikacje. Wymóg nabycia odpowiednich kwalifikacji jest z resztą zgodny z zasadami wynikającymi prawa powszechnie obowiązującego jak i z Kodeksu Etyki Lekarskiej, które nakazują, aby lekarz podejmował się czynności odpowiednich do posiadanych kwalifikacji.
Jakie ryzyko prawne ponoszą osoby wykonujące zabiegi z kwasem hialuronowym bez wymaganych kwalifikacji?
Osoba niebędąca lekarzem, która wykonuje zabieg powiększania ust kwasem hialuronowym, może ponieść odpowiedzialność:
- karną – za narażenie zdrowia lub życia (art. 160 k.k.) lub za nielegalne wykonywanie zawodu (art. 58 ustawy o zawodzie lekarza),
- cywilną – za szkodę na zdrowiu pacjenta (odszkodowanie i zadośćuczynienie),
- administracyjną – np. nałożenie kar przez Sanepid
Warto wspomnieć o interesującej sprawie, którą rozpoznawał Sąd Rejonowy w Toruniu, a która dotyczyła właśnie nielegalnego wykonywania zabiegów z użyciem kwasu hialuronowego przez osobę bez wykształcenia medycznego. Sąd zasądzając od pozwanego salonu kosmetycznego zadośćuczynienie na rzecz poszkodowanej Klientki wskazał, że zabieg powiększenia objętości ust poprzez wstrzykniecie kwasu hialuronowego do warg ust jest zabiegiem inwazyjnych, gdyż polega na przerwaniu ciągłości tkanek, co jest niepodważalnym kryterium odróżnienia zabiegów inwazyjnych (chirurgicznych) od nieinwazyjnych zabiegów (kosmetycznych). Przedmiotowy zabieg w ocenie Sądu był w istocie i w swoim przebiegu zabiegiem medycznym. Sąd zaznaczył przy tym, iż w salonie prowadzonym przez pozwanego nie powinny być wykonywane tego typu zabiegi, gdyż nie prowadzi ona działalności lekarskiej. Sąd w konsekwencji powyższych ustaleń zasądził od pozwanego salonu zadośćuczynienie za krzywdę wyrządzoną poszkodowanej klientce (por. wyrok Sądu Rejonowego w Toruniu z dnia 25.06.2018 r., sygn. akt I C 600/15).
Masz pytania dotyczące odpowiedzialności prawnej w medycynie estetycznej?
Zapraszam do kontaktu – kancelaria specjalizuje się w prawie medycznym, tel. 608-415-200.
adw. Anna Koniuszko
